Bilişim teknolojileri ve yazılım dersi maarif modeline göre hazırlanmış örnek sorular ve cevaplar aşağıdadır.
CEVAP ANAHTARI
1. Soru:
Bilgisayar ağı, birden fazla bilgisayar ve dijital cihazın veri alışverişi gerçekleştirmek amacıyla birbirine bağlanmasıyla oluşan sistemdir.
Örnek cihazlar: Bilgisayar, modem, yönlendirici (router), yazıcı, akıllı tahta, tablet.
2. Soru:
Kablolu bağlantı, cihazların fiziksel kablolar aracılığıyla birbirine bağlanmasını sağlar ve genellikle daha hızlı ve kararlıdır. Kablosuz bağlantı ise kablo kullanılmadan, radyo dalgaları aracılığıyla (Wi-Fi) iletişim kurulmasını sağlar ve kullanım kolaylığı sunar.
3. Soru:
Ağ kartı – Ethernet kablosu – Modem/Yönlendirici – Kablosuz ağ (Wi-Fi)
4. Soru:
- LAN (Yerel Alan Ağı): Sınırlı bir alan içerisinde kurulan ağlardır. Ev, okul ve ofislerde kullanılır.
- WAN (Geniş Alan Ağı): Çok geniş coğrafi alanları kapsayan ağlardır. İnternet en yaygın örnektir.
5. Soru:
Modem, bilgisayarların internet ağına bağlanmasını sağlayan cihazdır.
Ağ kartı ise bir cihazın ağa bağlanabilmesi için gerekli olan donanımdır.
6. Soru:
İnternet tarayıcı, kullanıcıların internet üzerindeki web sitelerine erişmesini sağlayan yazılımdır.
Örnekler: Google Chrome,Brave, Microsoft Edge, Mozilla Firefox, Safari.
7. Soru:
- Site uzantısı: 3
- Alan adı: 2
- World Wide Web (www): 1
- Ülke kodu: 4
8. Soru:
İnternet; araştırma yapmak, çevrim içi derslere katılmak, eğitim videoları izlemek, dijital kütüphanelerden yararlanmak gibi amaçlarla kullanılabilir.
Ek örnekler: EBA kullanımı, çevrim içi test çözme, eğitim uygulamalarıyla çalışma.
9. Soru:
Ali’nin yaptığı hata, arama motoruna çok genel bir ifade yazmasıdır. Daha sonra yaptığı doğru davranış ise aramasını daha ayrıntılı ve belirli hâle getirerek daha doğru ve ilgili sonuçlara ulaşmasıdır.
10. Soru:
Farklı kaynaklardan elde edilen bilgilerin karşılaştırılması, bilginin doğruluğunu artırır ve yanlış bilgilerin ayırt edilmesini sağlar. Bu durum güvenilir bilgiye ulaşmada önemli bir yöntemdir.
11. Soru:
k12: İlköğretim ve ortaöğretim kurumlarına ait siteler
edu: Eğitim kurumları
gov: Devlet kurumları
bel: Belediyeler
org: Dernek, vakıf ve sivil toplum kuruluşları
12. Soru:
Bilişim etiği, bilişim teknolojilerinin doğru, sorumlu ve saygılı bir şekilde kullanılmasını ifade eder.
Örnekler:
- Başkalarına ait içerikleri izinsiz paylaşmamak
- Kaynak göstermeden bilgi kullanmamak
- İnternette saygılı bir dil kullanmak
13. Soru:
Tanımadığımız kişilerden gelen mesajlara cevap verilmemeli, bu kişiler engellenmeli ve durum güvenilir bir yetişkine bildirilmelidir.
14. Soru:
Bir kişinin fotoğrafını izinsiz paylaşmak, özel hayatın gizliliğini ihlal eder ve etik olmayan bir davranıştır.
15. Soru:
Kişisel bilgilerin paylaşılması, kötü niyetli kişilerin bireye ulaşmasına neden olabilir ve güvenlik riski oluşturur. Bu nedenle kişisel bilgiler korunmalıdır.
16. Soru:
Başkasına ait bir çalışmayı kaynak göstermeden kullanmak bilişim etiğine aykırıdır ve intihal olarak adlandırılır. Doğru davranış, kullanılan bilgilerin kaynağını belirtmektir.
17. Soru:
Güçlü parola; uzun, karmaşık, büyük-küçük harf, sayı ve semboller içeren ve tahmin edilmesi zor bir yapıda olmalıdır.
Parola en az 8 karakter uzunluğunda olmalıdır.
Büyük harf, küçük harf, rakam ve özel karakterler (örneğin: !, ?, #, *) birlikte kullanılmalıdır.
Kolay tahmin edilebilecek bilgiler (isim, doğum tarihi, 1234 gibi sıralı sayılar) içermemelidir.
Her hesap için farklı parolalar kullanılmalıdır.
Parola başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
Ek örnek: “Ali123” zayıf, “A!i9#kT7” daha güçlüdür.
18. Soru:
Siber zorbalığa maruz kalındığında, durum güvendiğimiz bir yetişkine bildirilmeli, zorbalık yapan kişi engellenmeli ve gerekli durumlarda şikâyet edilmelidir.
19. Soru: (4. sayfadaki metne göre)
Refik Anadol, sanatında ham madde olarak veriyi kullanmaktadır. Bilgisayarlardan elde edilen büyük veri setlerini işleyerek bunları görsel ve sanatsal eserlere dönüştürmektedir.
Yapay zekâyı ise bu verileri analiz etmek, örüntüler (benzerlikler) bulmak ve yeni görsel tasarımlar oluşturmak için kullanmaktadır. Bu nedenle yapay zekâ, sanat üretim sürecinde yalnızca bir araç değil, aynı zamanda yaratıcı sürece katkı sağlayan bir “yardımcı” olarak değerlendirilebilir.
Ek açıklama:
- Veri → işlenir → anlamlı görseller oluşur
- Yapay zekâ → verilerden yeni tasarımlar üretir
Örnek: - Müzelerde sergilenen dijital sanat eserleri
- Hareketli veri görselleştirmeleri
20. Soru: (4. sayfadaki görsele göre)
- Güvenlik: Yeşil robot (kameralarla tehlike tespiti)
- Tarım: Turuncu robot (bitki takibi, sulama)
- Eğitim: Pembe robot (öğrenciye göre içerik)
- Sağlık: Mavi robot (erken teşhis)
- Turizm: Kırmızı robot (seyahat planlama)
Ek örnekler:
- Güvenlik: Yüz tanıma sistemleri
- Tarım: Akıllı sulama sistemleri
- Eğitim: Akıllı eğitim uygulamaları
- Sağlık: Hastalık teşhis sistemleri
- Turizm: Otel ve rota öneri sistemleri
21. Soru:
Yapay zekâ, öğrencilerin öğrenme sürecini destekleyen önemli bir teknolojidir.
Örnekler:
- Öğrencinin seviyesine uygun sorular ve içerikler sunabilir
- Ödev yaparken rehberlik edebilir
- Anlaşılmayan konuları farklı şekillerde açıklayabilir
- Dil öğrenme uygulamalarında konuşma pratiği yaptırabilir
- Test çözerken hataları analiz edebilir
22. Soru:
Dar yapay zekâ, yalnızca belirli bir görevi yerine getirmek üzere tasarlanmış sistemlerdir.
Örnekler: Sesli asistanlar, öneri sistemleri, yüz tanıma uygulamaları
Genel yapay zekâ ise insan gibi çok yönlü düşünebilen ve farklı görevleri yerine getirebilen sistemlerdir. Henüz tam anlamıyla geliştirilememiştir.
Örnek (teorik): İnsan gibi düşünebilen ve her alanda görev yapabilen robotlar
23. Soru:
Yapay zekânın sürekli benzer özellikte (örneğin erkek doktor) görseller üretmesinin nedeni, eğitildiği verilerin yanlı (önyargılı) olmasıdır.
Detaylı açıklama:
Yapay zekâ sistemleri, kendilerine verilen veriler üzerinden öğrenir. Eğer veri setinde belirli bir grup daha fazla temsil ediliyorsa, yapay zekâ bunu “normal” kabul eder ve benzer çıktılar üretir.
Ek örnekler:
- Mühendis denildiğinde sadece erkek görseller üretmesi
- Hemşire denildiğinde çoğunlukla kadın görseller üretmesi
Bu duruma algoritmik önyargı denir.
24. Soru:
Yapay zekâyı güvenli kullanmak için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:
- Kişisel bilgiler (isim, adres, okul vb.) paylaşılmamalıdır
- Güvenilir ve bilinen uygulamalar tercih edilmelidir
- Paylaşılan verilerin kaydedilebileceği unutulmamalıdır
Ek örnek:
Bir uygulamaya fotoğraf yüklemeden önce güvenilir olup olmadığı araştırılmalıdır.
25. Soru:
Elif’in yaptığı davranış bilişim etiği ve gizlilik açısından uygun değildir. Çünkü kişilere ait fotoğrafların izinsiz olarak değiştirilmesi ve paylaşılması, özel hayatın gizliliğini ihlal eder.
Doğru davranış, ilgili kişilerden izin almak ve onların rızası olmadan paylaşım yapmamaktır.
Ek açıklama:
- Yapay zekâ ile değiştirilmiş görseller de kişisel veri sayılır
- Bu tür paylaşımlar kişilerde rahatsızlık ve güven kaybı oluşturabilir
26. Soru:
Öğrencinin, yapay zekâ uygulamalarını kullanırken etik, güvenlik ve gizlilik kurallarına dikkat etmesi gerekmektedir.
Alınması gereken önlemler:
- Kişisel bilgileri gereksiz yere paylaşmamak
- Uygulamanın güvenilirliğini araştırmak
- Gizlilik politikalarını incelemek
- Paylaşılan bilgilerin kayıt altına alınabileceğini bilmek
Ek örnekler:
- Gerçek isim yerine takma isim kullanmak
- Konum bilgisi paylaşmamak
- Şüpheli uygulamalardan uzak durmak
sorular gözükmüyor / tıklanmıyor.
Merhabalar sorular gözükmüyor sadece cevaplar gözüküyor.
Ekranınızı güncelleyiniz