Tablolama yazılımları, verileri düzenlemek ve hesaplamalar yapmak için kullanılan güçlü araçlardır. LibreOffice Calc’ta verileri daha hızlı girmemizi sağlayan Otomatik Doldurma, sayıların nasıl görüntüleneceğini belirleyen Veri Türleri (Sayı Biçimleri) ve hücrelerdeki değerlerle hesaplama yapmamızı sağlayan formüller temel konular arasında yer alır. (Bu anlatılan bilgiler diğer tablolama yazılımlarında da vardır.)

Bu bölümde bu üç özelliği birlikte öğreneceğiz.

---

OTOMATİK DOLDURMA

Otomatik Doldurma, Calc’ta belirli bir sıraya göre devam eden verileri tek tek yazmadan hızlı bir şekilde oluşturmayı sağlayan özelliktir.

Örneğin bir hücreye 1, altındaki hücreye 2 yazalım. Daha sonra bu iki hücreyi birlikte seçip seçimin sağ alt köşesindeki doldurma tutamacını aşağı doğru sürüklediğimizde Calc, sayıların arasındaki düzeni algılar ve seriyi:

1 → 2 → 3 → 4 → 5 → 6…

şeklinde devam ettirir.

Calc yalnızca birer artan sayıları değil, farklı örüntüleri de devam ettirebilir:

• 2, 4 → 6, 8, 10…
• 5, 10 → 15, 20, 25…
• 10, 20 → 30, 40, 50…
• Pazartesi, Salı → Çarşamba, Perşembe…
• Ocak, Şubat → Mart, Nisan…

Önemli

Calc’ın sayıların nasıl devam edeceğini anlayabilmesi için genellikle ilk iki değeri yazıp bu iki hücreyi birlikte seçmemiz gerekir.

Örneğin yalnızca 1 yazıp doldurma tutamacını sürüklemek istediğimiz sayı dizisini oluşturmayabilir. Ancak 1 ve 2 değerlerini yazıp iki hücreyi birlikte seçersek Calc aradaki örüntüyü anlayarak seriyi devam ettirebilir.

Kısaca

Otomatik Doldurma, Calc’ın veriler arasındaki örüntüyü fark ederek seriyi bizim yerimize devam ettirmesidir.

Etkinlik 1

Yukarıdaki örnekte otomatik doldurma işlemi A sütunundaki veriler için yapılmıştır. Diğer sütunlarda otomatik doldurma işlemi uygulandığında oluşacak sonuçları tahmin ediniz.

Bilgisayarda uygulama yapma şansınız varsa tahminlerinizi Calc üzerinde deneyerek kontrol ediniz.

---

CALC İÇİN VERİ TÜRLERİ (SAYI BİÇİMİ)

Calc’ta hücrelere metin, sayı, tarih ve saat gibi farklı türlerde veriler girebiliriz. Hücreye girdiğimiz sayıların ekranda nasıl görüneceğini ise Sayı Biçimi seçenekleriyle belirleyebiliriz.

Örneğin bir hücreye:

0,25

yazdığımızda bu değeri:

%25

olarak gösterebiliriz.

Burada hücredeki temel sayısal değer değişmez. Yalnızca değerin ekranda gösterilme biçimi değişir.

Sayı Biçimleri

Genel: Calc’ın varsayılan biçimidir. Girilen veriyi özel bir sayı biçimi uygulamadan gösterir.

Sayı: Sayısal değerleri göstermek için kullanılır. Ondalık basamak sayısı gibi özellikler düzenlenebilir.

Örnek: 1250,50

Yüzde: Sayıyı yüzde biçiminde gösterir.

Örnek: 0,25 → %25

Para Birimi: Sayısal değerleri para birimiyle birlikte göstermeyi sağlar.

Örnek: 250 → ₺250,00

Tarih: Girilen değeri tarih biçiminde gösterir.

Örnek: 27.09.2026

Saat: Girilen değeri saat biçiminde gösterir.

Örnek: 14:30

Bilimsel: Çok büyük veya çok küçük sayıları daha kısa biçimde göstermeyi sağlar.

Örnek: 1.000.000 → 1E+06

Kesir: Ondalıklı sayıları kesir şeklinde gösterebilir.

Örnek: 0,5 → 1/2

Mantıksal Değer: Bir durumun doğru veya yanlış olduğunu ifade eden değerlerin gösteriminde kullanılır.

Örnek: DOĞRU / YANLIŞ

Metin: Hücreye girilen değerin metin olarak değerlendirilmesini sağlar. Hücreye sayı yazılsa bile Calc bu değeri hesaplamalarda kullanılacak normal bir sayı olarak değerlendirmez.

Önemli!

Sayı biçimi, hücredeki değeri değiştirmek zorunda değildir; değerin ekranda nasıl gösterileceğini belirler.

Örneğin: 0,5 → %50 → ½

Bu üç gösterim birbirinden farklı görünse de aynı sayısal değeri ifade edebilir.

---

FORMÜL YAZMAYA GİRİŞ

Tablolama yazılımlarının en önemli özelliklerinden biri, hücrelerde bulunan sayılarla otomatik olarak hesaplama yapabilmeleridir.

Calc’ta bir hesaplama yapmak için formül kullanılır.

Formüller = İşareti ile Başlar

Calc’a yazdığımız bir ifadenin hesaplama olduğunu belirtmek için formülün başına mutlaka:

=

işareti konulur.

Örneğin:

=5+3

yazıp Enter tuşuna bastığımızda Calc sonucu:

8

olarak gösterir.

Ancak tablolama yazılımlarının asıl gücü sayıları formülün içine tek tek yazmak yerine hücre adreslerini kullanabilmemizdir.

---

Hücre Adresi Nedir? (Hatırlatma)

Calc çalışma sayfasındaki her hücrenin bir adresi vardır.

Hücre adresleri:

Sütun harfi + Satır numarası

şeklinde oluşur.

Örneğin:

• A1 → A sütunu, 1. satır
• B3 → B sütunu, 3. satır
• C5 → C sütunu, 5. satır
• D10 → D sütunu, 10. satır

Bir formül oluştururken hücrelerin içinde bulunan sayıları yazmak yerine bu hücre adreslerini kullanabiliriz.

Örneğin:

Hücre	Değer
A1	10
B1	5

A1 ve B1 hücrelerindeki sayıları toplamak istiyorsak başka bir hücreye:

=A1+B1

formülünü yazabiliriz.

Calc:

10 + 5 = 15

hesabını yapar ve formülün yazıldığı hücrede 15 sonucunu gösterir.

Bunun avantajı nedir?

A1 hücresindeki 10 değerini daha sonra 20 olarak değiştirirsek formülü yeniden yazmamıza gerek kalmaz.

Calc sonucu otomatik olarak yeniden hesaplar:

20 + 5 = 25

İşte tablolama yazılımlarının önemli özelliklerinden biri budur.

Formülde kullanılan hücrelerin değerleri değiştiğinde sonuç da otomatik olarak güncellenir.

---

Temel Matematik Operatörleri

Calc’ta temel matematik işlemleri için aşağıdaki operatörleri kullanabiliriz:

---

---

---

Formül Yazarken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

• Formüller = işaretiyle başlamalıdır.
• Hesaplamalarda sayıların bulunduğu hücre adresleri kullanılabilir.
• Toplama için +
• Çıkarma için –
• Çarpma için *
• Bölme için /
• İşlem önceliğini değiştirmek için ( ) parantezleri kullanılır.
• Formülde kullanılan hücrelerin değerleri değiştiğinde Calc sonucu otomatik olarak yeniden hesaplar.

---

Etkinlik 2 – Formülünü Sen Yaz

Aşağıdaki işlemler için uygun Calc formülünü yazınız.

1. A1 ve B1 hücrelerindeki sayıları toplama
2. A2 hücresindeki sayıdan B2 hücresindeki sayıyı çıkarma
3. C1 ve D1 hücrelerindeki sayıları çarpma
4. C2 hücresindeki sayıyı D2 hücresindeki sayıya bölme
5. A3 ile B3 hücrelerini toplayıp sonucu C3 ile çarpma

İpucu: Son işlemde hangi işlemin önce yapılmasını istediğinize dikkat edin. Gerekirse parantez kullanın.

---

Kısaca Hatırlayalım

Otomatik Doldurma, belirli bir örüntüye sahip verileri hızlı bir şekilde oluşturmamızı sağlar.

Veri Türleri ve Sayı Biçimleri, hücrelerdeki verilerin sayı, yüzde, para birimi, tarih, saat veya metin gibi farklı biçimlerde gösterilmesini sağlar.

Formüller ise hücrelerde bulunan veriler üzerinde hesaplama yapmamızı sağlar.

Calc’ta formüller = işaretiyle başlar, hesaplamalarda hücre adresleri kullanılabilir ve temel matematik işlemleri için + – * / operatörlerinden yararlanılır.

Birden fazla işlemin bulunduğu formüllerde ise işlem önceliğine dikkat edilir ve gerektiğinde parantezler kullanılır.

Bu özellikler sayesinde Calc yalnızca verileri yazdığımız bir tablo olmaktan çıkar; veriler üzerinde hızlı, düzenli ve otomatik işlemler yapabileceğimiz güçlü bir tablolama yazılımına dönüşür.